Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đối mặt với nhiều thách thức từ biến động thị trường, cuộc chiến thương mại đến chính sách thuế quan, các doanh nghiệp Việt không nằm ngoài ảnh hưởng đó. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn coi thị trường nội địa là “phao cứu sinh” để tận dụng cơ hội thúc đẩy sản xuất, kinh doanh. Đây không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn là bước đi chiến lược giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế.

Quay về chinh phục “sân nhà”

Trước thách thức từ thuế quan Hoa Kỳ, các doanh nghiệp cho rằng cần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, không nên chỉ phụ thuộc vào một thị trường lớn như Hoa Kỳ mà cần mở rộng xuất khẩu sang các khu vực tiềm năng khác như châu Á, châu Âu và các quốc gia phát triển. Việc này sẽ giúp giảm thiểu rủi ro khi một thị trường gặp khó khăn và gia tăng cơ hội phát triển cho doanh nghiệp trong nước.

Ông Đỗ Tuấn Phong – Giám đốc Công ty Cổ phần Sản xuất và Phát triển Phú Quang (chuyên sản xuất tấm cách nhiệt XPS hàng đầu Việt Nam) chia sẻ: “Tôi cho rằng, cuộc sống luôn phải đối mặt với khó khăn và chúng ta cần tìm cách xử lý, vượt qua khó khăn đó. Như doanh nghiệp chúng tôi chuyên sản xuất mặt hàng cách nhiệt chủ yếu xuất khẩu sang thị trường Thái Lan, Malaysia, ở đó thị trường ổn định, ít tác động rủi ro”.

Ông Trần Văn Liêng - Chủ tịch Hội Chất Lượng TP.Hồ Chí Minh, kiêm Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Ca cao Việt Nam

Cũng theo ông Đỗ Tuấn Phong, trước biến động của thị trường, việc đầu tiên  doanh nghiệp cần phải cắt giảm chi phí, giảm lợi nhuận xuống để bù vào thuế để thị trường không bị sốc, doanh nghiệp cũng đa dạng hóa nguồn cung nguyên phụ liệu để giảm phụ thuộc từ thị trường Trung Quốc, nhất là trong bối cảnh Hoa Kỳ đang theo dõi rất sát vấn đề nguồn gốc sản phẩm, đồng thời chuyển hướng tìm những thị trường mới.

Không theo hướng xuất khẩu, Công ty Cổ phần Thép Việt Xô Hà Nội (chuyên cung cấp Tôn trần xốp, Panel, Tấm nhựa Nano, Sóng ngói, Tấm ốp - Sàn gỗ nhựa, Keo dán xây dựng) lại chú trọng thị trường nội địa, ông Lê Bá Thay - Giám đốc Công ty Cổ phần Thép Việt Xô Hà Nội cho biết, thị trường nội địa vẫn là thị trường chính. Thực tế, thị trường trong nước rất tiềm năng, khi chiến tranh thương mại xảy ra cũng là lời nhắc nhở về tiềm năng của thị trường nội địa. Hàng nội địa sẽ là một trong những ưu thế của người Việt trong thời gian tới. Hiện, nội lực của các doanh nghiệp Việt đang ngày càng tốt hơn và thị trường nội địa cũng đầy tiềm năng nên chúng tôi sẽ tiếp tục duy trì và đẩy mạnh phát triển.

Cơ hội đa dạng hóa thị trường

Ông Trần Văn Liêng – Chủ tịch Hội Chất Lượng TP.Hồ Chí Minh, kiêm Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Ca cao Việt Nam (Vinacacao) cho rằng, phần lớn doanh nghiệp Ca cao làm sản phẩm thương hiệu, nghĩa là bán cho người tiêu dùng cuối cùng. Vì vậy sản phẩm Ca cao xuất khẩu sang Hoa kỳ nếu áp thuế 46% thì có hai yếu tố thuận lợi. Một là nhà nhập khẩu sẻ phân phối lại chi phí về thuế trong chuỗi cung ứng nội địa của họ, hai là có thể có tăng giá nội địa tại nước đó. Bên cạnh đó, người dân Hoa Kỳ đang phải đối đầu với hàng trăm mặt hàng đang bị tăng giá mà từ chính đất nước của họ, có nghĩa là họ đang chuẩn bị một loại kháng thể về giá cả, điều đó có nghĩa nếu sản phẩm tăng giá thì nó cũng nằm trong cái dự đoán của họ. Việc tăng giá các mặt hàng không làm cho họ ngạc nhiên bởi vì đây là thuế đa biên chứ không phải là thuế song phương giữa hai nước.

Các doanh nghiệp dệt may sẽ phải đối mặt với áp lực thuế từ Hoa Kỳ

Hai yếu tố đó làm cho chuyện tăng thuế không bị sốc quá. Trong dài hạn, nội lực của nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã tốt rồi, vì vậy phải phát triển thương hiệu cho chính mình bởi vì thương hiệu mạnh thì khách hàng sẻ trung thành về thương hiệu hơn là trung thành về giá cả.

Ông Trần Văn Liêng đề xuất, Chính phủ nên chăm sóc các doanh nghiệp FDI và yêu tiên cho những doanh nghiệp nào bị ảnh hưởng bởi thuế quan của Hoa Kỳ. Vì vậy theo tôi, hơn bao giờ hết lúc này các doanh nghiệp xuất khẩu phải bình tĩnh, chú trọng đầu tư thương hiệu có chất lượng.

Các chuyên gia đều nhận định với mức thuế quan 46% mà Hoa Kỳ tuyên bố áp cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, chi phí sản xuất và giá các mặt hàng xuất khẩu từ Việt Nam sẽ tăng đáng kể. Điều này có thể khiến sản phẩm của Việt Nam trở nên kém cạnh tranh hơn so với các sản phẩm từ các quốc gia không bị áp thuế cao. Nhiều doanh nghiệp có thể mất thị phần tại thị trường Hoa Kỳ, một trong những đối tác thương mại lớn của Việt Nam.

Các doanh nghiệp cần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu hàng hóa

Chuyên gia Nguyễn Tất Thịnh - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương cho rằng, thị trường nội địa với 100 triệu dân là cứu cánh lúc khó khăn này. Các doanh nghiệp có thể chuyển hướng phát triển và chú trọng vào việc cung cấp sản phẩm cho người tiêu dùng trong nước. Nhu cầu tiêu dùng trong nước ngày càng cao và các doanh nghiệp cần tận dụng cơ hội này để mở rộng thị trường, đồng thời nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm.

“Để ứng phó, trước mắt chúng ta không chỉ có thị trường Hoa Kỳ. Việt Nam có tới 16 hiệp định thương mại tự do với các nước, trong đó hai hiệp định rất lớn là EVFTA và CPTPP. Vì vậy, việc tiếp tục đa dạng hóa các thị trường xuất khẩu cũng như tận dụng các lợi thế của thị trường có hiệp định thương mại tự do vẫn là ưu tiên của các doanh nghiệp”, chuyên gia Nguyễn Tất Thịnh cho biết thêm.

Chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu - Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển Thị trường Tài chính & Bất động sản Toàn cầu, cho biết: “Hoa Kỳ áp thuế 46% là động thái chưa từng có tiền lệ. Nếu không đạt được thỏa thuận trong thời gian tới, Việt Nam có thể đối diện với nguy cơ dư thừa hàng hóa và tăng trưởng chững lại.” Ông cũng giải thích về sự nhầm lẫn từ cựu Tổng thống Donald Trump về “thuế 90%”, thực chất là mức thâm hụt thương mại giữa Hoa Kỳ và Việt Nam trong năm 2024.

Về thị trường tài chính, ông Nguyễn Trí Hiếu khuyến nghị các nhà đầu tư cần thận trọng khi tiếp cận vàng, chứng khoán và bất động sản trong bối cảnh biến động. Thay vì đầu tư cảm tính, họ nên chú trọng chiến lược phòng thủ và đảm bảo thanh khoản. Đồng thời, các hiệp hội có thể tạo ra các mạng lưới kết nối giữa các doanh nghiệp Việt Nam và các đối tác quốc tế, từ đó giúp doanh nghiệp tìm kiếm cơ hội hợp tác, mở rộng thị trường, và chia sẻ kinh nghiệm giúp doanh nghiệp nắm bắt kịp thời xu hướng thị trường và nâng cao khả năng cạnh tranh, xây dựng một nền văn hóa hợp tác và chia sẻ lợi ích chung.

Minh Tuấn