Giữa màu xanh bạt ngàn của núi rừng Pù Luông (Thanh Hóa), không chỉ cảnh sắc hoang sơ làm say lòng người mà những trải nghiệm văn hóa bản địa cũng khiến du khách quốc tế đặc biệt thích thú. Trong đó, hoạt động tự tay làm cơm lam – món ăn truyền thống của đồng bào Thái – đang trở thành điểm nhấn khó quên đối với nhiều người khi đặt chân đến vùng cao xứ Thanh.

Khi chiều buông xuống tại các bản làng như bản Đôn hay Kho Mường, ánh lửa bập bùng trong những ngôi nhà sàn mộc mạc trở thành “lớp học nấu ăn” độc đáo giữa đại ngàn. Du khách không còn là người đứng ngoài quan sát mà trực tiếp xắn tay áo, học cách vo gạo nếp, đong nước suối, nhồi gạo vào ống nứa tươi rồi bịt kín bằng lá chuối trước khi đặt lên bếp than hồng. Từng công đoạn giản dị nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ khiến nhiều người thích thú, vừa làm vừa cười nói rôm rả cùng chủ nhà.

Theo người dân làm du lịch cộng đồng tại địa phương, phần lớn khách châu Âu đặc biệt tò mò với cách nấu cơm bằng tre – một phương pháp hoàn toàn khác với bếp hiện đại. Họ kiên nhẫn xoay đều những ống cơm trên lửa, chăm chú chờ đợi thành quả của mình. Không ít người làm cháy hoặc chưa chín ở lần đầu, nhưng chính những “sai sót” ấy lại trở thành kỷ niệm đáng nhớ, giúp họ hiểu hơn về sự khéo léo và kinh nghiệm của người miền núi. 

 

Những món ăn truyền thống của người Thái ở Pù Luông. Ảnh: CTV

Các món ăn được nấu trong ống tre. Ảnh: CTV

Cơm lam vốn là món ăn quen thuộc của cư dân vùng cao. Gạo nếp nương được chọn kỹ, hạt tròn và dẻo, ngâm mềm rồi cho vào ống nứa non với lượng nước vừa đủ. Khi nướng, người làm phải xoay liên tục để cơm chín đều, giữ được độ dẻo thơm bên trong mà không cháy vỏ ngoài. Khi bóc lớp tre cháy xém, phần cơm trắng ngần lộ ra, tỏa hương quyện mùi khói bếp đặc trưng. Món ăn này thường được dùng kèm muối vừng, thịt nướng hoặc gà bản, tạo nên hương vị đậm đà của núi rừng.

Không chỉ dừng lại ở ẩm thực, quá trình làm cơm lam còn mở ra cơ hội giao lưu văn hóa. Trong lúc chờ cơm chín, du khách trò chuyện với người dân về phong tục, đời sống, lễ hội và những câu chuyện gắn với núi rừng. Nhiều người tranh thủ ghi hình, chụp ảnh, lưu giữ khoảnh khắc đời thường nhưng chân thực hiếm thấy ở các điểm du lịch hiện đại.

Du khách còn được trải nghiệm leo núi, khám phá thiên nhiên. Ảnh: CTV

Những năm gần đây, cùng với hoạt động trekking qua ruộng bậc thang, khám phá hang động hay tắm suối, các trải nghiệm “sống cùng người bản địa” ngày càng được ưa chuộng. Việc cho du khách tham gia nấu cơm lam không chỉ tạo thêm thu nhập cho cộng đồng mà còn góp phần bảo tồn và quảng bá nét văn hóa truyền thống.

Từ những ống nứa mộc mạc, cơm lam đã trở thành chiếc cầu nối vô hình giữa con người đến từ nhiều nền văn hóa khác nhau. Giữa nhịp sống hiện đại và công nghệ, khoảnh khắc quây quần bên bếp lửa giữa đại ngàn mang lại cảm giác bình yên, nguyên sơ — một hành trình trở về với những giá trị giản dị mà sâu sắc của vùng cao.